Κουρκουμάς: Ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό...!

Κουρκουμάς: Ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό και αντιφλεγμονώδες που καταπολεμά τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, προστατεύει από το Αλτσχάιμερ και έχει αντικαρκινική δράση!

Παραδοσιακή ιστορία και χρήση
Ένα από αποτελεσματικότερα αντιμεταλλαξιογόνα και αντικαρκινικά συστατικά είναι η κουρκουμίνη, ένα φυτοθρεπτικό συστατικό που εξάγεται από το Ινδικό μπαχαρικό turmeric, το κύριο συστατικό του κάρι. Ο γενικός όρος κουρκουμίνη αναφέρεται σε μια ομάδα πολυφαινολικών φυτικών χρωστικών που είναι υπεύθυνα για το χαρακτηριστικό ανοιχτοκίτρινο χρώμα του turmeric καθώς και για όλες τις ευεργετικές του ιδιότητες. Η πλειονότητα του turmeric προέρχεται από την Ινδία. Η ρίζα και το ρίζωμα χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς. Το turmeric έχει παίξει έναν σημαντικό ρόλο στην Αγιουρβεδικό σύστημα, στην παραδοσιακή δηλαδή Ινδική ιατρική. Στην Αγιουρβεδική ιατρική το turmeric συστήνεται για τη θεραπεία πολλών παθήσεων που περιλαμβάνει κακή όρεξη, ρευματικούς πόνους και βήχα και για να αυξήσει την όρεξη. Έχει τη φήμη για την καταπολέμηση της φλεγμονής και για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών, από έλκη μέχρι αρθρίτιδα.

Σύγχρονες έρευνες

I. Προστασία από μεταλλάξεις και καρκίνο
Τις τελευταίες δύο δεκαετίες οι επιστήμονες έχουν ανακαλύψει ότι η κουρκουμίνη μπορεί να βοηθήσει κατά των άπειρων μεταλλαξιογόνων του περιβάλλοντός μας. Για παράδειγμα, οι ετεροκυκλικές αμίνες είναι ισχυρά μεταλλαξιογόνα που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια του μαγειρέματος κρέατος ή ψαριού. Διάφορα από αυτά τα συστατικά έχουν προκαλέσει όγκους, όταν δίνονται σε πειραματόζωα σε δόσεις που οι άνθρωποι θα μπορούσαν να λάβουν μέσα από τη διατροφή τους. Μια μελέτη στο πανεπιστήμιο Panjab της Ινδίας διερεύνησε τα οφέλη της κουρκουμίνης και δύο αναλόγων της στην αντιμετώπιση πολλών από αυτών των ετεροκυκλικών αμινών. Οι ερευνητές βρήκαν ότι η κουρκουμίνη εμπόδισε τη μετάλλαξη 80% κατά όλων των μεταλλαξιογόνων στις μαγειρεμένες τροφές (1).
Διάφορες μελέτες έχουν βρει ότι η κουρκουμίνη μπορεί να μειώσει την πιθανότητα για καρκίνο του εντέρου. Σε μια μακρόχρονη μελέτη σε αρουραίους στο American Health Foundation, επιστήμονες προκάλεσαν καρκινογένεση στο έντερο με το μεταλλαξιογόνο φάρμακο azoxymethane (2). Στην πέμπτη εβδομάδα της ηλικίας τους, οι αρουραίοι χωρίστηκαν σε ομάδες που τράφηκαν με δίαιτες με ή χωρίς κουρκουμίνη. Δυο εβδομάδες αργότερα άρχισε η χορήγηση του φαρμάκου. Μετά από 52 εβδομάδες, οι αρουραίοι θυσιάστηκαν και αξιολογήθηκαν οι όγκοι στο έντερό τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η χορήγηση κουρκουμίνης εμπόδισε σημαντικά την εμφάνιση όλων των καρκινωμάτων του εντέρου. Βρέθηκαν επίσης μειωμένα επίπεδα ορισμένων προσταγλανδινών, κάτι που δείχνει ότι η κουρκουμίνη μπλόκαρε σε μεγάλο βαθμό τον μεταβολισμό του αραχιδονικού οξέος, το οποίο προκαλεί φλεγμονή, και κατά συνέπεια καρκίνο.
Άλλες μελέτες από την ίδια ερευνητική ομάδα αποκάλυψαν ότι η κουρκουμίνη είναι επίσης αποτελεσματική στη μείωση της καρκινογένεσης του εντέρου ακόμα και όταν δίνεται μόνο κατά τη διάρκεια της εξέλιξης της φάσης της ασθένειας (3). Αυτό είναι ένα σημαντικό εύρημα, διότι είναι άλλο πράγμα να μειώνεις έναν πειραματικά προκαλούμενο καρκίνο, όταν η κουρκουμίνη είναι ήδη στο σώμα, και εντελώς άλλο πράγμα αν η κουρκουμίνη αποδεικνύεται αποτελεσματική, όταν ο καρκίνος έχει ήδη αναπτυχθεί. Αυτός ο σχεδιασμός του πειράματος ήταν παρόμοιος με τον προηγούμενο, με τη διαφορά ότι η κουρκουμίνη προστέθηκε στη διατροφή της ομάδας των αρουραίων 14 εβδομάδες αργότερα, ώστε να δοθεί στο μεταλλαξιογόνο φάρμακο azoymethane χρόνο να προκαλέσει πιο προχωρημένο καρκίνο. Παρά την 14 εβδομάδων καθυστέρηση χορήγησης της κουρκουμίνης, το ποσοστό των ζώων με όγκους και ο αριθμός των όγκων ανά ζώο μειώθηκαν σημαντικά στην ομάδα που λάμβανε κουρκουμίνη σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.
Επιπλέον, οι επιστήμονες βρήκαν αποδείξεις αυξημένης απόπτωσης, που είναι ο προγραμματισμένος θάνατος των μη φυσιολογικών κυττάρων. Τα καρκινικά κύτταρα συχνά είναι ικανά να ξεγελούν το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος στο να τους επιτρέπουν να παραμένουν ζωντανά παρά την κακοήθη φύση τους. Η κουρκουμίνη ήταν ικανή να προκαλέσει απόπτωση σε δόση μόνο 0,2% της δίαιτας. Οι συγγραφείς της μελέτης συμπέραναν ότι η απόπτωση είναι ένας από τους μηχανισμούς με τους οποίους η κουρκουμίνη κάνει τη δουλειά της, αν και η ικανότητα του βοτάνου να εμποδίζει τον μεταβολισμό του αραχιδονικού οξέος και να μειώνει τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό είναι επίσης σημαντικοί παράγοντες.
Η κουρκουμίνη έχει αποδείξει την αποτελεσματικότητά της και κατά άλλων καρκίνων. Δυο μελέτες στο πανεπιστήμιο της Ταϊλάνδης Chiang Mai βρήκαν ότι η κουρκουμίνη μείωσε τον σχηματισμό όγκων στο δέρμα μετά την εφαρμογή μεταλλαξιογόνων χημικών (4). Τα περισσότερα από τα ποντίκια που κατανάλωσαν κουρκουμίνη παρέμειναν ελεύθερα από καρκίνο σε σύγκριση με τα ποντίκια της ομάδας ελέγχου, και αυτά που ανέπτυξαν όγκους είχαν λιγότερους και μικρότερους όγκους από ό, τι τα ποντίκια ελέγχου.  
Η πρόσληψη κουρκουμίνης μείωσε επίσης σημαντικά την έκφραση των καρκινικών ογκογονιδίων. Εργαστηριακά πειράματα δείχνουν ότι η κουρκουμίνη ενισχύει την αποτελεσματικότητα του αντικαρκινικού φαρμάκου vinblastine κατά των ανθεκτικών στα φάρμακα ανθρώπινων κυττάρων του τραχήλου και εμποδίζει την ανάπτυξη των ορμονοεξαρτώμενων και μη ορμονοεξαρτώμενων και ανθεκτικών στα φάρμακα καρκινικών κυττάρων του μαστού (5).
Όλα αυτά τα θετικά αποτελέσματα κάνουν επιτακτική την ανάγκη ανθρώπινων μελετών για την επιβεβαίωση αυτών των αποτελεσμάτων και στους ανθρώπους. Δεδομένου όμως ότι το βότανο turmeric έχει χρησιμοποιηθεί εδώ και χιλιετίες από την παραδοσιακή ιατρική των Ινδών, η λήψη συμπληρώματος κουρκουμίνης είναι μια πολύ καλή ιδέα για την πρόληψη του καρκίνου.

II. Δράση κατά της ρευματοειδούς αρθρίτιδας
Η κουρκουμίνη βοηθά κατά της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Είναι τόσο αποτελεσματική όσο είτε η κορτιζόνη είτε το ισχυρό αντιφλεγμονώδες φάρμακο phenylbutazone σε μοντέλο οξείας φλεγμονής. Ενώ όμως η phenybutazone και η κορτιζόνη έχουν ισχυρή τοξικότητα, η κουρκουμίνη δεν προκαλεί παρενέργειες. Η κουρκουμίνη είναι ένα ισχυρό αντιφλεγμονώδες που εμποδίζει τη δράση των φλεγμονωδών ενζύμων κυκλοοξυγενάσης-2 (COX-2) και λιποοξυγενάσης (LOX). Επιπλέον, έρχεται σε σύγκρουση με τον νουκλεϊκό παράγοντα-κάππα-βήτα (ΝF-KB), ώστε να σταματήσει την αυτοάνοση δραστηριότητα και να μειώσει την καταστροφή των ιστών.
Σε μελέτες σε ανθρώπους, η κουρκουμίνη έχει δείξει ευεργετικές επιδράσεις που είναι συγκρίσιμες με αυτές των συμβατικών φαρμάκων. Σε μια διπλή-τυφλή κλινική μελέτη που συμπεριέλαβε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα, η κουρκουμίνη (1200 mg την ημέρα) συγκρίθηκε με phenylbutazone (300 mg την ημέρα). Οι βελτιώσεις στη διάρκεια του πρωινού πιασίματος, του χρόνου περπατήματος και του πρηξίματος των αρθρώσεων ήταν παρεμφερείς και στις δύο ομάδες. Ενώ όμως η phenylbotazone συνδέθηκε με σημαντικές παρενέργειες, η κουρκουμίνη δεν προκάλεσε παρενέργειες (6).
Σε μια πρόσφατη μελέτη του 2012 που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Phytotherapy Research, 45 ασθενείς που διαγνώσθηκαν με ρευματοειδή αρθρίτιδα χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες, με κάποιους από τους ασθενείς να λαμβάνουν κουρκουμίνη (500 mg), και κάποιους να λαμβάνουν diclofenac sodium (50 mg) μόνο του ή σε συνδυασμό. Το diclofenac sodium είναι ένα μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες φάρμακο που πωλείται με 100 διαφορετικές εμπορικές ονομασίες σε όλο τον κόσμο όπως Aclonac, Cataflam και Voltarain. Το βασικό καταληκτικό σημείο της μελέτης ήταν η μείωση στο Σκορ της Δράσης της Ασθένειας, γνωστό στη διεθνή ορολογία με τα αρχικά DAS 28 (Disease Activity Score). Το δευτερεύον καταληκτικό στοιχείο συμπεριλάμβανε τα κριτήρια του American College of Rheumatology (ACR) για τη μείωση των σκορ της ευαισθησίας στον πόνο και του οιδήματος των αρθρώσεων. Αξιοσημείωτο είναι ότι αν και οι ασθενείς σε όλες τις τρεις ομάδες είχαν στατιστικά σημαντικές αλλαγές στα σκορ του DAS, μόνο η ομάδα της κουρκουμίνης είχαν υψηλότερα ποσοστά βελτίωσης στα σκορ DAS και ACR και αυτά τα σκορ ήταν σημαντικά καλύτερα από ό, τι στους ασθενείς της ομάδας που λάμβανε diclofenac sodium. Οι ερευνητές τόνισαν: «Το πιο σημαντικό είναι ότι η θεραπεία με κουρκουμίνη βρέθηκε ότι είναι ασφαλής και δεν σχετίστηκε με παρενέργειες. Η μελέτη μας παρέχει τις πρώτες αποδείξεις για την ασφάλεια και υπεροχή της θεραπείας με κουρκουμίνη σε ασθενείς με ενεργή ρευματοειδή αρθρίτιδα και τονίζει την ανάγκη για μελλοντικές μακράς σκάλας δοκιμές για την επικύρωση αυτών των ευρημάτων σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλες αρθριτικές καταστάσεις» (7).

III. Προστασία του καρδιαγγειακού συστήματος
Η κουρκουμίνη βοηθά και στο καρδιαγγειακό σύστημα. Ελέγχει τη συσσώρευση των αιμοπεταλίων παρεμποδίζοντας τη θρομβοξάνη (η οποία προάγει τη συσσώρευση των αιμοπεταλίων) και αυξάνοντας τη δράση της προστακυκλίνης, ενός αναστολέα συσσώρευσης των αιμοπεταλίων.
Η κουρκουμίνη είναι ένα τόσο ισχυρό αντιοξειδωτικό που θεωρείται ότι προστατεύει τους καπνιστές, μειώνοντας την επίθεση των ελευθέρων ριζών και την κυτταρική βλάβη. Επιπλέον, μειώνει τα λιπίδια του αίματος, και ιδιαίτερα τη χοληστερίνη. Αρουραίοι που τράφηκαν με 0,1% κουρκουμίνη μαζί με μια δίαιτα που περιείχε χοληστερίνη, είχαν περίπου μισή χοληστερίνη στο αίμα από όσο είχαν οι αρουραίοι που τράφηκαν με ίσες ποσότητες χοληστερίνης αλλά χωρίς κουρκουμίνη.
Η κουρκουμίνη είναι ένα ισχυρό αντιφλεγμονώδες συστατικό. Η φλεγμονή είναι σημαντική για το σώμα μας. Βοηθά το σώμα να καταπολεμήσει ξένους εισβολείς και έχει επίσης έναν ρόλο στην επισκευή των κατεστραμμένων ιστών. Χωρίς τη φλεγμονή, τα παθογόνα όπως τα βακτήρια και οι μύκητες θα μπορούσαν εύκολα να κυριεύσουν το σώμα μας και να μας σκοτώσουν. Αν και η οξεία (βραχύχρονη) φλεγμονή είναι ευεργετική, γίνεται μεγάλο πρόβλημα, όταν είναι χρόνια. Τώρα πιστεύεται ότι η χρόνια, χαμηλού επιπέδου φλεγμονή παίζει σημαντικό ρόλο σχεδόν σε κάθε χρόνια ασθένεια του δυτικού κόσμου, όπως καρδιοπάθεια, καρκίνο, μεταβολικό σύνδρομο, νόσος του Αλτσχάιμερ και άλλες εκφυλιστικές ασθένειες. Ως εκ τούτου, οτιδήποτε μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση της χρόνιας, χαμηλού επιπέδου φλεγμονής είναι υψίστης σημασίας στην πρόληψη ή ακόμα και θεραπεία αυτών των ασθενειών.
Η κουρκουμίνη είναι ένα τόσο αντιφλεγμονώδες συστατικό που συγκρίνεται με την αποτελεσματικότητα των αντιφλεγμονωδών φαρμάκων χωρίς τις παρενέργειες των τελευταίων (8-9). Στοχεύει πολλαπλά βήματα της φλεγμονώδους οδού σε μοριακό επίπεδο. Μπλοκάρει τη NF-Kb, ένα μόριο που ταξιδεύει στον πυρήνα των κυττάρων και ανάβει διάφορα γονίδια που σχετίζονται με τη φλεγμονή. Το NF-Kb θεωρείται ότι παίζει σημαντικό ρόλο σε πολλές χρόνιες ασθένειες (10). Εμποδίζει επίσης τη φλεγμονώδη COX-2 (κυκλοοξυγενάση-2) (11). Πρόσφατη μελέτη στο Διεθνές Περιοδικό Βιοχημείας και Κυτταρικής Βιολογίας έδειξε ότι η κουρκουμίνη λόγω του ότι είναι ένας αντιφλεγμονώδης παράγοντας μπορεί να έχει σημαντικές θεραπευτικές επιδράσεις σε νευροεκφυλιστικές, καρδιαγγειακές, πνευμονικές, μεταβολικές, αυτοάνοσες και νεοπλαστικές παθήσεις (12).
Το turmeric αυξάνει τις αντιοξειδωτικές ικανότητες του σώματος. Περιέχει ισχυρά αντιοξειδωτικά και το ισχυρότερο αντιοξειδωτικό του turmeric είναι η κουρκουμίνη. Η κουρκουμίνη μπορεί να εκκαθαρίζει και να εξουδετερώνει τις ελεύθερες ρίζες λόγω της χημικής του δομής (13). Η κουρκουμίνη όμως ενισχύει τη δράση των αντιοξειδωτικών ενζύμων του ίδιου του σώματος (14). Με αυτόν τον τρόπο η κουρκουμίνη παρέχει διπλή προστασία από την οξειδωτική βλάβη. Μπλοκάρει τις ελεύθερες ρίζες άμεσα και έπειτα διεγείρει τους αντιοξειδωτικούς μηχανισμούς του ίδιου του σώματος.
Η κουρκουμίνη μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακή ασθένεια. Έχει φανεί ότι αντιστρέφει πολλά βήματα στην παθολογική διαδικασία της καρδιοπάθειας (15). Η μεγαλύτερη ωφέλεια της κουρκουμίνης στην καρδιακή υγεία είναι η βελτίωση της λειτουργίας του ενδοθηλίου, που είναι το τοίχωμα των αιμοφόρων αγγείων. Είναι γνωστό ότι η ενδοθηλιακή δυσλειτουργία οδηγεί σε καρδιοπάθεια και περιλαμβάνει την ανικανότητα του ενδοθηλίου να ρυθμίσει την πίεση του αίματος, την πήξη του αίματος και διάφορους άλλους παράγοντες. Διάφορες μελέτες δείχνουν ότι η κουρκουμίνη οδηγεί σε βελτίωση της ενδοθηλιακής λειτουργίας. Μια μελέτη έδειξε ότι είναι αποτελεσματική όσο η άσκηση (16), και μια άλλη μελέτη έδειξε ότι λειτουργεί τόσο καλά όσο οι στατίνες (τα νεότερα φάρμακα μείωσης της χοληστερίνης), χωρίς τις παρενέργειές τους (17). Η κουρκουμίνη μειώνει επίσης τη φλεγμονή και την οξείδωση, που είναι βασικοί παράγοντες καρδιοπάθειας. Σε μια μελέτη, 121 ασθενείς που υποβλήθηκαν σε bypass (μπαϊπάς) της καρδιακής αρτηρίας χωρίστηκαν είτε σε ομάδα placebo είτε σε ομάδα που λάμβανε 4 γραμμάρια κουρκουμίνης λίγες μέρες πριν και μετά την εγχείρηση. Η ομάδα της κουρκουμίνης είχε 65% μειωμένο κίνδυνο να υποστεί καρδιακή προσβολή στο νοσοκομείο (18).

IV. Προστασία εγκεφάλου και προφύλαξη από νόσο του Αλτσχάιμερ
Η κουρκουμίνη βελτιώνει την εγκεφαλική λειτουργία και μειώνει τον κίνδυνο για ασθένειες του εγκεφάλου. Παλιότερα πιστευόταν ότι οι νευρώνες δεν είναι ικανοί να διαιρούνται και να πολλαπλασιάζονται μετά τα πρώτα παιδικά χρόνια. Ωστόσο τώρα είναι γνωστό ότι αυτό συμβαίνει. Οι νευρώνες είναι ικανοί να σχηματίζουν νέες συνδέσεις (που ονομάζονται συνάψεις), αλλά σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου, και μπορούν επίσης να πολλαπλασιάζονται και να αυξάνονται σε αριθμό. Ένας από τους κύριους καθοδηγητές αυτής της διαδικασίας είναι ο BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor = Νευροτροπικός παράγοντας που προέρχεται από τον εγκέφαλο), ο οποίος είναι ένας τύπος αυξητικής ορμόνης που λειτουργεί στον εγκέφαλο. Πολλές συχνές ασθένειες του εγκεφάλου έχουν συνδεθεί με μειωμένα επίπεδα του νευροτροπικού αυτού παράγοντα. Μια από αυτές τις ασθένειες είναι η νόσος του Αλτσχάιμερ. Η κουρκουμίνη αυξάνει τα επίπεδα του νευροτροπικού παράγοντα στο αίμα και στον εγκέφαλο (19-20). Κάνοντάς το αυτό, μπορεί να είναι αποτελεσματική στην καθυστέρηση ή ακόμα και αντιστροφή πολλών ασθενειών του εγκεφάλου που σχετίζονται με το γήρας. Υπάρχει επίσης η πιθανότητα η κουρκουμίνη να βελτιώνει τη μνήμη και να σας κάνει εξυπνότερους (21).
Η κουρκουμίνη μπορεί να είναι χρήσιμη για την πρόληψη της νόσου του Αλτσχάιμερ. Δεν υπάρχει κάποια καλή θεραπεία για τη νόσο του Αλτσχάιμερ, οπότε η πρόληψή της είναι το πιο σημαντικό που μπορεί να γίνει. Η κουρκουμίνη είναι μια πολλά υποσχόμενη ουσία, διότι έχει φανεί ότι διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό (22). Είναι γνωστό ότι η φλεγμονή και η οξειδωτική βλάβη παίζουν σημαντικό ρόλο στη νόσο του Αλτσχάιμερ. Όπως γνωρίζουμε, η κουρκουμίνη καταπολεμά και τη φλεγμονή και την οξειδωτική βλάβη (23). Ένα κύριο χαρακτηριστικό της νόσου του Αλτσχάιμερ είναι η συσσώρευση αμυλοειδών πλακών (πρωτεινικών συμπλεγμάτων). Μελέτες δείχνουν ότι η κουρκουμίνη βοηθά στον καθαρισμό αυτών των πλακών (24).
Σε μια προ-κλινική μελέτη που περιέλαβε 22 τρωκτικά, οι ερευνητές έδωσαν στους αρουραίους ένα αμινοξύ βήτα αμυλοειδούς αμινοξύ, το οποίο οδήγησε σε οξειδωτική βλάβη, σε απώλεια συναπτοφυσίνης (μιας πρωτεΐνης που εμπλέκεται στις συνάψεις του εγκεφάλου) και σε ευρείες αποθέσεις αμυλοειδούς. Όταν στη συνέχεια τόσο η ιβουπροφαίνη όσο και η κουρκουμίνη εισήχθηκαν στις δίαιτες των αρουραίων, όταν είχε συμβεί αυτή η εγκεφαλική βλάβη, μόνο η κουρκουμίνη κατέστειλε τόσο την οξειδωτική βλάβη όσο και την απώλεια της συναπτοφυσίνης. Αμφότερες οι παρεμβάσεις μείωσαν τα επίπεδα των μικρογλοίων (μικρά νευρογλοιακά κύτταρα του εγκεφάλου που χρησιμεύουν ως δομές στήριξης των νευρώνων) στα στρώματα των φλοιών του εγκεφάλου (25).
Σε μια δεύτερη ομάδα αρουραίων στα οποία έγινε έγχυση βήτα αμυλοειδούς από τους ίδιους ερευνητές, η κουρκουμίνη εμπόδισε τα προβλήματα μνήμης που σχετίζονται με τον χώρο, όπως φαίνεται στην άσκηση Morris Water Maze, ένα ευαίσθητο τεστ που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της μνήμης του χώρου, στο οποίο οι αρουραίοι πρέπει να εντοπίσουν μια κρυφή πλατφόρμα διαφυγής. Αυτοί οι αρουραίοι έδειξαν επίσης χαμηλότερα επίπεδα βήτα αμυλοειδούς, όταν η κουρκουμίνη εισήχθη στη διατροφή τους. Η επιστημονική ομάδα της μελέτης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κουρκουμίνη «λόγω του χαμηλού προφίλ παρενεργειών και της μακράς ιστορίας ασφαλούς χρήσης, μπορεί να βρει κλινική εφαρμογή για την πρόληψη της νόσου του Αλτσχάιμερ».
Επιπλέον προ-κλινικές μελέτες έχουν επαναλάβει αυτά τα ευρήματα. Σε μια μελέτη του 2001, ερευνητές του UCLA χορηγούσαν σε ομάδες ποντικών δύο διαφορετικές δόσεις κουρκουμίνης, ως μέρος της κανονικής διατροφής τους. Οι ερευνητές θέλησαν να καθορίσουν πώς κάθε δόση επηρέασε τη φλεγμονή, την οξειδωτική βλάβη και τα επίπεδα πλάκας του εγκεφάλου. Και οι δυο δόσεις κουρκουμίνης ήταν αποτελεσματικές. Η κουρκουμίνη μείωσε τα επίπεδα των οξειδωμένων πρωτεϊνών και της φλεγμονώδους κυτοκίνης που είναι γνωστή ως ιντερλευκίνη-1 βήτα, τα οποία ήταν προηγουμένως αυξημένα στους εγκεφάλους των ποντικών. Είναι ενδιαφέρον ότι μόνο η χαμηλή δόση κουρκουμίνης μείωσε τα επίπεδα ενός φλεγμονώδους βιολογικού δείκτη, της γλοιακής ινιδικής όξινη πρωτεΐνης (glial fibrillary acidic protein), σε ποσοστό 16%. Οι αμυλοειδείς πλάκες μειώθηκαν επίσης στους εγκεφάλους των τρωκτικών έως και 50%. Η μικρογλοίωση κατεστάλη όταν οι αρουραίοι τράφηκαν με κουρκουμίνη, αν και μόνο σε στρώσεις νευρώνων και όχι κοντά στις πλάκες. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κουρκουμίνη «είναι ένα πολλά υποσχόμενο μέσο» ως προφυλακτική θεραπεία κατά της νόσου του Αλτσχάιμερ και ενδεχομένως άλλων διαταραχών του εγκεφάλου όπως η νόσος του Πάρκινσον (26).
Η προστασία που ασκεί η κουρκουμίνη από τη νόσο του Αλτσχάιμερ μέσω της αντιφλεγμονώδους δράσης της έχει αποδειχθεί και σε μελέτες σε ανθρώπους  Μια κλινική δοκιμή βρήκε ότι τακτικές δόσεις κουρκουμίνης που κυμαίνονται από 1 έως 4 γραμμάρια ημερησίως ήταν καλά ανεκτές και ασκούσαν αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις και πιθανώς μειωμένη συσσωμάτωση βήτα αμυλοειδούς σε 27 άτομα με νόσο του Αλτσχάιμερ (27).

V. Προστασία από κατάθλιψη
Η κουρκουμίνη μπορεί να βοηθήσει στη θεραπεία της κατάθλιψης. Σε μια ελεγχόμενη δοκιμή, 60 ασθενείς χωρίστηκαν τυχαία σε τρεις ομάδες. Μια ομάδα πήρε prozac (αντικαταθληπτικό), η άλλη ομάδα πήρε ένα γραμμάριο κουρκουμίνη και η τρίτη ομάδα πήρε και prozac και κουρκουμίνη. Μετά από 6 εβδομάδες η κουρκουμίνη οδήγησε σε βελτιώσεις που ήταν παρόμοιες με αυτές του prozac. Η ομάδα που πήρε και prozac και κουρκουμίνη είχε τα καλύτερα αποτελέσματα. Σύμφωνα με αυτή τη μελέτη, η κουρκουμίνη είναι αποτελεσματική σαν τα αντικαταθλιπτικά (28).
Η κατάθλιψη συνδέεται επίσης με μειωμένα επίπεδα του νευροτροφικού παράγοντα BNDF (στον οποίο αναφερθήκαμε προηγουμένως εξετάζοντας τη δράση της κουρκουμίνης στη νόσο του Αλτσχάιμερ) και με συρρίκνωση του ιππόκαμπου, μιας περιοχής του εγκεφάλου με ρόλο στη μάθηση και στη μνήμη. Η κουρκουμίνη ενισχύει τα επίπεδα BNDF, αντιστρέφοντας κάποιες από αυτές τις αλλαγές (29). Υπάρχουν επίσης αποδείξεις ότι ενισχύει τα επίπεδα των νευροδιαβιβαστών του εγκεφάλου σεροτονίνης και ντοπαμίνης (30).

VI. Αντιγηραντική δράση
Η κουρκουμίνη μπορεί να βοηθήσει στην καθυστέρηση του γήρατος και των ασθενειών που σχετίζονται με το γήρας. Αν η κουρκουμίνη μπορεί πράγματι να προλαμβάνει την καρδιοπάθεια, τον καρκίνο και τη νόσο του Αλτσχάιμερ, τότε θα μπορούσε να έχει οφέλη για τη μακροζωία. Γι’ αυτό τον λόγο έχει γίνει δημοφιλές ως ένα συμπλήρωμα διατροφής κατά της γήρανσης (31). Αλλά δεδομένου ότι η οξείδωση και η φλεγμονή θεωρείται ότι παίζει ρόλο στη γήρανση, η κουρκουμίνη μπορεί να έχει επιδράσεις πέρα απλώς από την πρόληψη των ασθενειών (32).

► Δοσολογία
Η δοσολογία της εξαρτάται από τι μορφή θα λάβετε. Ο κουρκουμάς σε σκόνη που πωλείται στα καταστήματα μπαχαρικών δεν απορροφάται τόσο καλά στην κυκλοφορία του αίματος. Γι’ αυτό τον λόγο είναι προτιμότερο να πάρετε την κουρκουμίνη ως συμπλήρωμα διατροφής από αξιόπιστη εταιρεία.  Τα συμπληρώματα αυτά πρέπει να περιέχουν συστατικά που συμβάλλουν στην καλύτερη απορρόφηση της κουρκουμίνης. Στην απορρόφησή της βοηθά το μαύρο πιπέρι, το οποίο περιέχει πιπερίνη, ένα φυτικό συστατικό που ενισχύει την απορρόφηση της κουρκουμίνης 2000%. Η δοσολογία είναι 1-2 κάψουλες την ημέρα.

► Παρενέργειες - Αλληλεπιδράσεις
Όταν το turmeric ή η κουρκουμίνη καταναλώνονται στις συνιστώμενες δόσεις, δεν προκαλούν παρενέργειες. Ο κουρκουμάς διεγείρει τη χολή, διευκολύνοντας το άδειασμα της χοληδόχου κύστης. Ωστόσο, τα άτομα με έμφραξη της χοληδόχου οδού θα πρέπει να ενημερώσουν τον γιατρό τους πριν λάβουν κουρκουμά.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Shishu, Singla A.K., Kaur I.P., Inhibitory effect of curcumin and its natural analogues on genotoxicity of heterocyclic amines from cooked food, Indian J Exp Biol, 40(12):1365-72, 2002
2. Rao C.V., et al., Chemoprevention of colon carcinogenesis by dietary curcumin, a naturally occurring plant phenolic compound, Cancer Res, 55(2):259-66, 1995
3. Kawamori T., et al., Chemopreventive effect of curcumin, a naturally occurring anti-inflammatory agent, during the promotion/progression stages of colon cancer, Cancer Res, 59(3):597-601, 1999
4. Limtrakul P., et al., Inhibitory effect of dietary curcumin on skin carcinogenesis in mice, Cancer Lett, 116(2):197-203, 1997
5. Mehta K., et al., Antiproliferative effect of curcumin (diferuloylmethane) against human breast cancer tumor cell lines, Anticancer Drugs, 8(5):470-81, 1997
6. Deodhar S.D., Sethi R., Srimal R.C., Preliminary studies on antirheumatic activity of curcumin (Diferuloyl Methane), Ind J Med, 71:632-4, 1980
7. Chandran B., Goel A., A randomized, pilot study to access the efficacy and safety of curcumin in patients with active rheumatoid arthritis, Phytotherapy Research, 26(11):1719-25, 2012
8. Jurenka J.S., Anti-inflammatory properties of curcumin, a major constituent of Curcuma longa: a review of preclinical and clinical research, Altern Med Rev, 14(2):141-53, 2009
9. Takada Y., et al., Nonsteroidal anti-inflammatory agents differ in their ability to suppress NF-kappaB activation, inhibition of expression of cyclooxygenase-2 and cyclin D1, and abrogation of tumor cell proliferation, Oncogene, 23(57):9247-58, 2004
10. Sanjaya S., Bharat B.A., Activation of transcriptional factor NF-Kb is suppressed by curcumin (diferuloymethane), The Journal of Biological Chemistry, 270, 24995-25000, 1995
11. Ajay G., et al., Specific inhibition of cyclooxygenase-2 (COX-2) expression by dietary curcumin in HT-29 human colon cancer cells, Camcer Letters, 172, 2:111-118, 2001
12. Bharat B., Kuzhuvelil B.H., Potential therapeutic effects of curcumin, the anti-inflammatory agent, against neurodegenerative, cardiovascular, pulmonary, metabolic, autoimmune and neoplastic diseases, The International Journal of Biochemistry and Cell Biology, 41, 1:40-59, 2009
13. Menon V.P., Sudheer A.R., Antioxidant and anti-inflammatory properties of curcumin, Adv Exp Med Biol, 595:105-25, 2007
14. Biswas S.K., et al., Curcumin induces glutathione biosynthesis and inhibits NF-kappaB activation and interleukin-8 release in alveolar epithelial cells: mechanism of free radical scavenging activity, Antiox Redox Signal, 7(1-2):32-41, 2005
15. Wongcharoen W., Phrommintikul A., The protective role of curcumin in cardiovascular diseases, Int J Cardiol, 133(2):145-51, 2009
16. Akazawa N., et al., Curcumin ingestion and exercise training improve vascular endothelial function in postmenopausal women, Nutr Res, 32(10):795-9, 2012
17. Usharani P., et al., Effect of NCB-02, atorvastatin and placebo on endothelial function, oxidative stress and inflammatory markers in patients with type 2 diabetes mellitus: a randomized, parallel-group, placebo-controlled, 8-week study, Drugs R D., 9(4):243-50, 2008
18. Wongcharoen W., et al, Effects of curcuminoids on frequency of acute myocardial infarction after coronary artery bypass grafting, Am J Cardiol, 110(1):40-4, 2012
19. Ying Xu, et al., Curcumin reverses the effects of chronic stress on behavior, the HPA axis, BDNF expression and phosphorylation of CREB, Brain Research, 1122, 1:56-64, 2006
20. Hyrley L., et al., Antidepressant-like effects of curcumin in WKY rat model of depression is associated with an increase in hippocampal BDNF, Behavioural Brain Research, 239, 27-30, 2013
21. Dong S., et al., Curcumin enhances neurogenesis and cognition in aged rats: Implications for transcriptional interactions related to growth and synaptic plasticity, PLOS ONE, 16, 2012
22. Mishra S., Paianivelu K, The effect of curcumin (turmeric) on Alzheimer’s disease: An overview, Annals of Indian Academy of Neurology, 11(1):13-19, 2008
23. Hamaguchi T., Curcumin and Alzheimer’s disease, CNS Neuroscience and Therapeutics, 285-297, 2010
24. Zhang L., et al., Curcuminoids enhance amyloid-beta uptake by macrophages of Alzheimer’s disease patients, J Alzheimers Dis, 10(1):1-7, 2006
25. Frautschy S.A,, Hu W., Kim P., et al., Phenolic anti-inflammatory antioxidant reversal of Abeta-induced cognitive deficits and neuropathology, Neurobiol Aging, 22(6):993-1005, 2001
26. Lim G.P., Chu T., Yang F., Beech W., Frautschy S.A., Cole G.M., The curry spice curcumin reduces oxidative damage and amyloid pathology in an Alzheimer transgenic mouse, J Neurosci, 21(21):8370-7, 2001
27. Baum L., Lam C.W., Cheung S.K., et al., Six-month randomized, placebo-controlled, double-blind, pilot clinical trial of curcumin in patients with Alzheimer disease, J Clin Psychopharmacol, 28(1): 110-3, 2008
28. Sanmukhani J., et al., Efficacy and safety of curcumin in major depressive disorder: a randomized controlled trial, Phytother Res, 28(4):579-85, 2014
29. Kulkarni S.K., et al., Potentials of curcumin as an antidepressant, The Scientific World Journal, 9, 1233-1241, 2009
30. Shrinivas K., et al., Antidepressant activity of curcumin: involvement of serotonin and dopamine system, Psychopharmacology, 201, 3, 435-442, 2008
31. Sikora E., et al., Curcumin, inflammation, ageing and age-related diseases, Immunity and Ageing, 7:1, 2010
32. Sikora E., et al., The promise of slow down ageing may come from curcumin, Current Pharmaceutical Design, 16, 7, 2010

Μάριος Δημόπουλος
Διατροφολόγος
Μέλος του American Council of Applied Clinical Nutrition
Μέλος της American Association of Drugless Practitioners

*Απόσπασμα από το βιβλίο του Μάριου Δημόπουλου «Νικήστε τις ασθένειες με τα βότανα» (εκδ. Κάδμος, 2015)