ΓΑΪΔΟΥΡΑΓΚΑΘΟ (MILK THISTLE) & ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ
17 Oct
0

ΓΑΪΔΟΥΡΑΓΚΑΘΟ (MILK THISTLE) & ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ

Αρθρογράφος: ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ ΜΑΡΙΟΣ

Γαϊδουράγκαθο (Milk thistle): Πέρα από την προστασία του ήπατος. Μπορεί να βοηθήσει κατά του καρκίνου του προστάτη!


Παραδοσιακή ιστορία και χρήση
Η θεραπευτική χρήση του milk thistle ξεκινά πριν 2000 χρόνια. Το γαϊδουράγκαθο έχει μακρά ιστορία επιτυχούς θεραπείας ηπατικών ασθενειών, κάτι που έχει επιβεβαιωθεί από τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα. Ο Πλίνιος, ο Ρωμαίος συγγραφέας που έζησε τον πρώτο αιώνα μ.Χ., έγραψε ότι ο χυμός του γαϊδουράγκαθου αναμεμειγμένος με μέλι ήταν τροφή για την «απόκτηση χολής». Τον μεσαίωνα οι βοτανολόγοι χρησιμοποιούσαν το γαϊδουράγκαθο για τη θεραπεία της κατάθλιψης και άλλων «μελαγχολικών ασθενειών», που γενικά θεωρούνταν ότι προκαλούνται από την κακή λειτουργία του ήπατος. Τον 17ο αιώνα ο γνωστός φαρμακοποιός Nicholas Culpeper ανέφερε τη χρήση του γαϊδουράγκαθου για άνοιγμα μπλοκαρισμάτων του ήπατος και της σπλήνας και το συνιστούσε για την αντιμετώπιση του ίκτερου. Τον 19ο αιώνα και στις αρχές του 20ου αιώνα το γαϊδουράγκαθο χρησιμοποιείτο ευρέως από τους γιατρούς στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη για τη θεραπεία ασθενειών του ήπατος, της σπλήνας και των νεφρών. Το φυτό χρησιμοποιείται επίσης για την παραγωγή γάλακτος στις θηλάζουσες γυναίκες.


Σύγχρονες έρευνες
Πολυάριθμες επιστημονικές μελέτες και η κλινική εμπειρία δείχνουν ότι το γαϊδουράγκαθο έχει μεγάλη αξία για την προστασία του ήπατος, τη θεραπεία ηπατικών ασθενειών, τη διαχείριση της υψηλής χοληστερίνης και την πρόληψη του καρκίνου του δέρματος και τη θεραπεία του καρκίνου του προστάτη.

Τα εκχυλίσματα του γαϊδουράγκαθου έχει αποδειχθεί ότι προστατεύουν το συκώτι από μια μεγάλη ποικιλία τοξινών, συμπεριλαμβανομένης της ακεταμινοφαίνης, της αιθανόλης και του τετραχλωριδίου του άνθρακα. Επιπλέον, το γαϊδουράγκαθο έχει φανεί ότι προστατεύει τα ηπατικά κύτταρα από την ακτινοβολία και την τοξικότητα του σιδήρου. Στην Ευρώπη, ένα εκχύλισμα του γαϊδουράγκαθου χρησιμοποιείται για  τη θεραπεία ανθρώπων που έχουν δηλητηριαστεί από το ηπατοτοξικό μανιτάρι Amanita.

Διάφοροι μηχανισμοί δράσης μπορούν να συμβάλλουν στις ηπατοπροστατευτικές επιδράσεις του γαϊδουράγκαθου. Η σιλυμαρίνη από το γαϊδουράγκαθο έχει φανεί ότι έχει αντιοξειδωτικές επιδράσεις και ότι προστατεύει από την εκκένωση της γλουταθειόνης, ενός από τα πιο σημαντικά αντιοξειδωτικά το  ήπατος. Η σιλυμαρίνη έχει επίσης βρεθεί ότι εμποδίζει το ένζυμο λιποοξυγενάση, που προάγει τις φλεγμονές. Άλλα ευρήματα δείχνουν ότι τα εκχυλίσματα του γαϊδουράγκαθου διεγείρουν την ανάπλαση των ιστών του ήπατος (48). Tα εκχυλίσματα του γαϊδουράγκαθου έχουν ισχυρές αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις στους ηπατικούς ιστούς.

Τα εκχυλίσματα του γαϊδουράγκαθου έχει βρεθεί ότι είναι αποτελεσματικά στη θεραπεία της οξείας και χρόνιας ηπατίτιδας. Σε ασθενείς με οξεία ιογενή ηπατίτιδα, η θεραπεία με σιλυμαρίνη (silymarin) βοήθησε να συντομευθεί ο χρόνος θεραπείας και να βελτιωθούν διάφοροι δείκτες ηπατικής υγείας, συμπεριλαμβανομένης της χολερυθρίνης και των ηπατικών ενζύμων ασπαρτική αμινοτρανσφεράση (AST) και αλανίνη αμινοτρανσφεράση (ALT). Στα άτομα με χρόνια ηπατίτιδα, έξι μήνες καθημερινής χορήγησης σιλυμαρίνης προκάλεσε παρόμοια βελτίωση στα ηπατικά ένζυμα (49).  

Το γαϊδουράγκαθο ωφελεί επίσης την ηπατική υγεία των ανθρώπων με κίρρωση και αλκοολική ασθένεια του ήπατος. Όταν χορηγήθηκε σε άτομα με αλκοολική ασθένεια του ήπατος, η σιλυμαρίνη συνέβαλε να μειωθούν η υψηλή χολερυθρίνη και τα ηπατικά ένζυμα σε φυσιολογικά επίπεδα. Το γαϊδουράγκαθο συνέβαλε επίσης να βελτιωθούν οι ιστοί των ηπατικών κυττάρων, όπως εξακριβώθηκε από ιστολογική βιοψία του ήπατος. Μακρόχρονη χορήγηση γαϊδουράγκαθου για τρία χρόνια βελτίωσε τα ποσοστά επιβίωσης σε ασθενείς με κίρρωση του ήπατος.

Μια μελέτη σε ζώα παρέχει σημαντικές αποδείξεις ότι το γαϊδουράγκαθο προάγει υγιή επίπεδα χοληστερίνης. Όταν αρουραίοι που ακολουθούσαν μια δίαιτα που προκαλεί αυξημένα επίπεδα χοληστερίνης κατανάλωσαν σιλυμαρίνη από το γαϊδουράγκαθο, τα επίπεδα της υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνης, της HDL, της αποκαλούμενης εκλαίκευμένα ως καλής χοληστερίνης, αυξήθηκαν, ενώ τα επίπεδα της ολικής χοληστερίνης και της χοληστερίνης του ήπατος μειώθηκαν. Μελέτες σε ανθρώπους κάνουν επιτακτική την περαιτέρω διερεύνηση του ρόλου του γαϊδουράγκαθου στη διαχείριση της χοληστερίνης.

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα των τελευταίων χρόνων αφορούν τις προστατευτικές επιδράσεις των εκχυλισμάτων του γαϊδουράγκαθου στο δέρμα. Ερευνητές βρήκαν ότι εκχύλισμα γαϊδουράγκαθου εφαρμοζόμενο τοπικά προστάτεψε το δέρμα ποντικών που εκτέθηκαν σε χημικά καρκινογόνα από τον σχηματισμό καρκίνου του δέρματος (50). Επιπλέον μελέτες σε ποντίκια έδειξαν ότι τοπικά εφαρμοζόμενο εκχύλισμα γαϊδουράγκαθου προστατεύει το δέρμα των ποντικών από καρκίνο του δέρματος που προκαλείται από υπεριώδες φως (51).

Οι ευεργετικές επιδράσεις της σιλυμαρίνης (silymarin) και σιλυμπινίνης (silibinin), εκχυλισμάτων του γαϊδουράγκαθου, είναι εδώ και καιρό γνωστές. Επιστήμονες πρόσφατα διέκριναν ένα νέο εκχύλισμα του γαϊδουράγκαθου, το οποίο ονομάζεται isosilybin B και φαίνεται ότι έχει αξιοσημείωτες επιδράσεις στην καταπολέμηση του καρκίνου του προστάτη μέσω διαφόρων μηχανισμών.

Στο Research Triangle στη Βόρεια Καρολίνα, επιστήμονες εξέτασαν τις αντικαρκινικές ιδιότητες των εκχυλισμάτων του γαϊδουράγκαθου κατά τριών διαφορετικών κυτταρικών τύπων καρκινώματος ανθρώπινου προστάτη: LNCaP, DU145 και PC3. Αυτά είναι τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα εργαστηριακά μοντέλα ανθρώπινου καρκίνου του προστάτη. Οι επιστήμονες βρήκαν ότι η isosilybin B είναι ο ισχυρότερος μαχητής κατά του καρκίνου του  προστάτη σε όλες σχεδόν τις παραμέτρους που μελετήθηκαν.

Πρώτα, οι ερευνητές εξέτασαν ξεχωριστά συστατικά του γαϊδουράγκαθου εναντίον των κυττάρων DU145, μια σειρά καρκινικών κυττάρων ανθρώπινου προστάτη που δεν είναι ορμονοεξαρτώμενα. Τα καρκινικά κύτταρα εκτέθηκαν σε διάφορες συγκεντρώσεις συστατικών του γαϊδουράγκαθου για τρεις ημέρες. Η isosilibin B προκάλεσε σημαντική αναπτυξιακή αναχαίτιση σε ποσοστό σχεδόν 69% και ήταν το αποτελεσματικότερο από όλα τα συστατικά του γαϊδουράγκαθου που εξετάστηκαν. Αντίθετα, το δεύτερο αποτελεσματικότερο συστατικό αναχαίτισε την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων σε ποσοστό μόνο 38%, ενώ τα περισσότερα φυτοχημικά συστατικά που εξετάστηκαν δεν έδειξαν καμιά δράση (52).

Έπειτα οι ερευνητές εξέτασαν τις επιδράσεις των συστατικών του γαϊδουράγκαθου κατά των ορμονοεξαρτώμενων καρκινικών κυττάρων του προστάτη LNCaP και των μη ορμονοεξαρτώμενων κυττάρων PC3 Η isosilybin B ήταν ο αποτελεσματικότερος αναστολέας ανάπτυξης των κυττάρων LNCaP, και ήταν επίσης αποτελεσματικός κατά των καρκινικών κυττάρων PC3. Οι ερευνητές τόνισαν : «Η isosilybin B ήταν το ισχυρότερο αναχαιτιστικό κατά της αύξησης συστατικό των βασισμένων στη silymarin εκχυλισμάτων του γαϊδουράγκαθου και ήταν συχνά αποτελεσματικότερη από τα εκχυλίσματα silibinin ή silymarin».

Σε ένα άλλο πείραμα οι επιστήμονες εξέτασαν πώς τα συστατικά του  γαϊδουράγκαθου επιδρούν στην έκκριση του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA) από τα κύτταρα LNCaP. Μία πρωτεΐνη που συντίθεται στον προστάτη, το PSA, υπηρετεί ως δείκτης για την υπερπλασία και τον καρκίνο του προστάτη. Η isosilybin B και το ισομερές της, isosilybin A, μείωσαν την έκκριση του PSA, ενώ άλλα συστατικά του milk thistle δεν έδειξαν αυτή τη δράση. Η επίδραση των isosilybins A και Β στο PSA είναι αξιοσημείωτη, διότι υπάρχουν αποδείξεις που δείχνουν ότι το PSA από μόνο του παίζει ρόλο στην εξέλιξη και στη μετάσταση του καρκίνου του προστάτη (53).

Συνεχίζοντας την έρευνά τους, οι επιστήμονες του Research Triangle βρήκαν για πρώτη φορά ότι τα εκχυλίσματα του γαϊδουράγκαθου καταστέλλουν τη δράση του προαγωγού του DNA τοποϊσομεράσης IIalpha, ενός γενετικού παράγοντα που είναι καθοριστικός για τη κυτταρική ανάπτυξη. Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση βρήκε ότι η τοποϊσομεράση ΙΙalpha είναι ένα από τα συχνά ενεργά γονίδια στην πλειοψηφία των ανθρώπινων καρκίνων. Στα καρκινικά κύτταρα του προστάτη DU145, η isosilybin B ήταν το συστατικό του γαϊδουράγκαθου, το οποίο κατέστειλε πιο ισχυρά και αποτελεσματικά αυτό το γονίδιο.

Αυτά τα ερευνητικά ευρήματα αναφορικά με την isosilybin B έχουν σημαντικές επιρροές για τα άτομα και τους επιστήμονες που ενδιαφέρονται για την πρόληψη και θεραπεία του καρκίνου.

Μέχρι πρόσφατα, οι επιστήμονες είχαν επικεντρώσει τις ερευνητικές τους προσπάθειες σε συστατικά του γαϊδουράγκαθου όπως η silymarin και η silibinin, τα οποία έχουν γίνει ευρέως διαθέσιμα στα βοτανικά συμπληρώματα. Ωστόσο, όπως η ερευνητική ομάδα του Triangle τόνισε, «η isosilybin B δεν αποτελεί περισσότερο από το 5% της silymarin και απουσιάσει από τη silibinin». Με άλλα λόγια, τα συμπληρώματα που πωλούνται ως εκχυλίσματα γαϊδουράγκαθου μπορεί να περιέχουν λίγο ή καθόλου isosilybin B. Αν και οι επιστήμονες ανέφεραν κάποια αντικαρκινική δράση σε άλλα συστατικά του γαϊδουράγκαθου, ήταν απαραίτητο να χορηγήσουν αυτά τα συστατικά σε πολύ μεγαλύτερες συγκεντρώσεις, ώστε να πετύχουν τις αντικαρκινικές επιδράσεις που επιτεύχθηκαν με σχετικά μικρές δόσεις της isosilybin B. Το συμπέρασμα είναι ότι η isosilybin B είναι πιο ισχυρή από τα άλλα ισομερή του γαϊδουράγκαθου κατά του καρκίνου του προστάτη.

Αλλά και τα άλλα συστατικά του γαϊδουράγκαθου έχουν αντικαρκινική δράση. Η έκθλιψη των φρούτων ή σπόρων του γαϊδουράγκαθου παράγει ένα πολυφαινολικό φλαβονοειδές που ονομάζεται silymarin. Η silymarin  είναι στην πραγματικότητα ένα μείγμα φυτοχημικών συστατικών, τα κυριότερα των οποίων είναι η silibinin, η isosilybin, η silychrisin και η siliydianin.

Η περισσότερη έρευνα έχει επικεντρωθεί στις ευεργετικές επιδράσεις της silymarin και silibinin. Οι μελέτες δείχνουν ότι η silymarin προλαμβάνει την ανάπτυξη ανθρώπινων καρκινικών  κυττάρων εργαστηριακά (54) και προστατεύει πειραματόζωα από ανάπτυξη συγκεκριμένων όγκων (55-56). H silibinin έχει δείξει ισχυρές αντιοξειδωτικές και αντικαρκινογόνες επιδράσεις και μπορεί να δράσει συνδυαστικά με χημειοθεραπευτικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία του καρκίνου του προστάτη (57).

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2004 δείχνει ότι ένα ή περισσότερα συστατικά της silymarin εμποδίζουν τη μιτογένεση (κυτταρική διαίρεση) και τα σήματα επιβίωσης από τα καρκινικά κύτταρα του προστάτη. Αυτά τα σήματα είναι απαραίτητα για την ικανότητα των καρκινικών κυττάρων να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν. «Γενικά, τα καρκινικά κύτταρα προχωρημένου σταδίου έχουν πολλές ενεργείς μιτογενικές σημειοδοτήσεις και αντι-αποπτωτικούς μηχανισμούς (απόπτωση: κυτταρικός θάνατος), κάτι που τα καθιστά λιγότερο εξαρτώμενα σε εξωτερικούς αναπτυξιακούς παράγοντες καθώς και ανθεκτικά σε χημειοθεραπευτικά φάρμακα», τόνισαν οι ερευνητές του πανεπιστημίου του Colorado. Πρόσθεσαν ωστόσο ότι η silymarin προσφέρει αρκετές υποσχέσεις για την καταπολέμηση του καρκίνου του προστάτη (58).

Σε μια άλλη αναφορά του 2004, η ερευνητική ομάδα του πανεπιστημίου του Colorado σημείωσε ότι η silymarin και η silibinin εμποδίζει την έκκριση αγγειο-γενετικών παραγόντων από τα κύτταρα των όγκων, οι οποίοι είναι απαραίτητοι για τα κύτταρα των όγκων για να συλλέγουν την παροχή αίματος που απαιτείται για τη περαιτέρω ανάπτυξή τους. Επιπλέον, η silymarin και η silibinin εμποδίζει την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων σε καλλιέργεια, ενώ παράλληλα επιφέρει προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο ή απόπτωση (59).


Δοσολογία
Για ασθένειες του ήπατος συνιστάται η χρήση 420-600 mg silymarin την ημέρα από ένα βοτανικό εκχύλισμα γαϊδουράγκαθου τυποποιημένο με 80% περιεκτικότητα σε silymarin.


Παρενέργειες-Αλληλεπιδράσεις
Το εκχύλισμα γαιδουράγκαθου δεν έχει παρενέργειες και μπορεί να λαμβάνεται ακόμα και από τις έγκυες και τις γυναίκες που θηλάζουν.


ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
48. Luper S., A review of plants used in the treatment of liver dispase: part 1, Altern Med Rev, 3(6): 410-21, 1998
49. Anon. Silybum marianum (milk thistle), Altern Med Rev, 4(4): 272-4, 1999
50. Lahiri-Chatterjee M., et al., A flavonoid antioxidant, silymarin, affords exceptionally high protection against tumor promotion in the SENCAR mouse skin tumorigenesis model, Cancer Res, 59(3): 677-32, 1999
51. Mallikarjona G., et al., Silibinin protects against photo carcinogenesis via modulation of cell cycle regulators, mitogen-activated protein kinases, and Akt signaling, Cancer Res, 64(17):6349-56, 2004
52. Davis-Searles P.R., et al., Milk thistle and prostate cancer: differential effects of pure flavonolignans from Silybum marianum on antiproliferative end points in human prostate carcinoma cells, Cancer Res, 15; 65(10):4448-57, 2005
53. Cohen P., et al., Biological effects of prostate specific antigen as an insulin-like growth factor binding protein-3 protease, Journal of Endocrinology, 142(3): 407-15, 1994
54. Ζi X., Agarwal R., Silibinin decreases prostate-specific antigen with cell growth inhibition  via G1 arrest, leading to differentiation of prostate carcinoma cells: implications for prostate cancer intervention, Proc Natl Acad Sci USA, 22; 96(13):7490-5, 1999
55. Lahiri-Chatterjee M., et al., A flavonoid antioxidant, silymarin, affords exceptionally high  protection against tumor promotion in the SENCAR mouse skin tumorigenesis model, Cancer Res, 1; 59(3): 622-32, 1999
56. Katiyar S.K., et al., Protective effects of silymarin against photocarcinogenesis in a mouse skin model, J Natl Cancer Inst, 16; 89(8): 556-66, 1997
57. Singh R.P., Agarwal R., Prostate cancer prevention by silibinin, Curr Cancer Drug Targts, 4(1): 1-11, 2004
58. Singh R.P., Agarwal R., A cancer chemopreventive agent silibinin targets mitogenic and survival signaling in prostate cancer, Mutat Res, 2; 555 (1-2:21-32, 2004
59. Singh R.P., Agarwal R., Prostate cancer prevention by silibinin, Curr Cancer Drug Targets, 4(1):1-11, 2004


Μάριος Δημόπουλος
Διατροφολόγος
Μέλος του American Council of Applied Clinical Nutrition
Μέλος της American Association of Drugless Practitioners

Σχόλια
Γράψτε σχόλιο
Diatrofologiki.gr © 2018, Μάρνη 8, Αθήνα, 10433, Ελλάδα | Powered by Digital4u